Ο τόκος...

http://www.greekfestival.gr/eventpg.aspx?eid=10085

Με τη λέξη τόκος ο Δ. Δημητριάδης επαναφέρει στη λέξη τη σημασία αυτού που γενιέται, του απογόνου (από τη ρίζα της τίκτω), η οποία σήμερα δε χρησιμοποιείται πια. Τη λέξη όμως χρησιμοποιεί και ως αυτό που πληρώνει ο οφειλέτης στο δανειστή του, μιας και στο έργο επανέρχεται το ζήτημα του ποιος χρωστάει τι και πώς θα πληρώσει. Ο τόκος με την πρώτη σημασία σε όλες τις κοινωνίες είναι πηγή χαράς και ελπίδας για τη νέα ζωή. Τι γίνεται όμως όταν ο τόκος, όταν αυτή η νέα ελπίδα στραγγαλίζεται εξ αρχής και μάλιστα από τον δημιουργό της; Αυτός είναι ο βασικός άξονας του έργου που έγραψε ο Δ. Δημτριάδης και σκηνοθέτησε ο Λ. Βογιατζής με μία ομάδα επίλεκτων ηθοποιών στη διάθεση του. Κεντρικό θέμα λοιπόν η γέννηση ενός παιδιού και ο θάνατος του από την ίδια τη μητέρα του.

Παράλληλα με αυτό το θέμα που δίνει και τον τίτλο στο έργο, υπάρχουν πλήθος ιστοριών, ο νταβατζής που τελικά έμεινε με ένα από τα κορίτσια του και συνεργάζεται με ανθρώπους της κυβέρνησης. Ο υπάλληλος των μυστικών υπηρεσιών που σκοπός του είναι πάντα η εξυπηρέτηση του συστήματος. Η τραγική φιγούρα της Ποπλίνας που ο άντρας της σκότωσε τη νύφη της, ενώ ήταν έγγυος στο 13ο παιδί, με αποτέλεσμα ο γιος της να τρελαθεί και τα εγγόνια της να μπουν στο ορφανοτροφείο. Επίσης, ο αρριβίστας νέος (Πετρής), που ξεκίνησε από το βούρκο και θα ανέβει με κάθε θεμιτό ή κυρίως αθέμιτο μέσο. Ο Μέρλος, ο αυτεπάγγελτος τιμωρός και σωτήρας του κόσμου που δολοφονεί έγγυες γυναίκες. Και βέβαια η αυτουργός μητέρα. Ένα συνοθύλευμα χαρακτήρων με ακραίες ιστορίες.

Όλοι τους είναι άνθρωποι λαϊκοί. Αυτό φαίνεται και στη γλώσσα. Μια γλώσσα έντονη, τραχειά, χωρίς καθωσπρεπισμούς. Ο Δημητριάδης δε φοβάται να βάλει τους ήρωες του να μιλήσουν όπως θα μίλαγαν οι άνθρωποι της πιάτσας. Υπερβολικό; Μάλλον όχι. Δε φαίνεται να γίνεται επίτηδες για να σοκάρει, αλλά ίσα ίσα στην προσπάθεια να μην εξωραϊστούν τα πράγματα.

Μεγάλο ενδιαφέρον έχει ο χώρος και ο χρόνος. Σχεδόν σα να μην υπάρχουν. Βρισκόμαστε σε μια αυλή, σήμα κατατεθέν έργων του ’50, αλλά φαίνεται σα να είναι σήμερα ή θα μπορούσε να ήταν και πολύ παλιότερα. Ουσιαστικά όμως δεν έχει σημασία. Το μήνυμα είναι πανανθρώπινο. Το έργο είναι ταυτόχρονα υπαρξιακό και πολιτικό. Τίποτα δεν έχει σημασία, όλα αποδομούνται. Ο κόσμος είναι σκληρός και ελπίδα δεν υπάρχει. Το μόνο που θα έρθει είναι η ανατροπή και η καταστροφή.

Έχοντας ένα τέτοιο έργο ο Λ. Βογιατζής στήνει μια πολύ καλή παράσταση. Οι ήρωες είναι οι λαικοί τύποι της διπλανής πόρτας αλλά φέρουν ένα βαθύτερο φορτίο, αυτό του συμβόλου. Η σκηνή με το βαλς είναι ίσως η καλύτερη του έργου, απόλυτα ενορχηστρωμένη, ξετυλίγει τις πικρές ιστορίες των προσώπων. Οι ηθοποιοί υπηρετούν απόλυτα το κείμενο δίνοντας εξαιρετικές ερμηνείες.

Ένα έργο λοιπόν σκληρό για ένα κόσμο σκληρό που χωρίς να το θέλει σοκάρει με τη συνειδητοποίηση της αλήθειας του.